In landen als Nederland en België werken we natuurlijk eigenlijk voor de kat z’n staart, als zelfstandig ondernemers. Hoe harder we werken, hoe meer we verdienen, hoe meedogenlozer we gepakt worden door de staat. Als ZZP’ers kunnen we niet even een bos Zuidas fiscalisten inhuren om allerlei fiscale ontwijkingsroutes voor ons te laten bedenken en inrichten. Panama zit er voor ons niet in. Of we nou een eenmanszaak zijn of vanuit een BV-tje werken, eigenlijk maakt het allemaal niet zo vreselijk veel uit. De ZZP’er ziet er door de ogen van de overheid bij voorbaat uit als een kaal te plukken kip.

De Belastingdienst kan het niet leuker maken, zeggen ze daar. Neem maar van ons aan dat dat ook het laatste is wat ze zouden willen.  De Belastingdienst heeft maar een opdracht en dat is de portemonnee van de staat te vullen. Op z’n minst zodanig dat dat die er in principe het land een beetje fatsoenlijk kan laten draaien. Dat blijkt de laatste decennia alleen steeds minder goed te lukken. Het loopt compleet scheef: terwijl de staat steeds meer geld van ons vraagt, wordt er steeds minder voor terug gedaan. 

Haten met liefde

Belastingen moeten er zijn, want geen land kan van de wind leven. Dat accepteren we nog wel. We klagen er graag over, maar we hebben er een haat-liefde verhouding mee. Alleen moet er ergens wel een grens getrokken worden. Werken moet op een of andere manier nog wel lonend blijven. Het is een ragfijne balans tussen wat nog OK is om te verteren aan belastingheffing en wat zwaar gaat irriteren. Die balans lijkt voor heel veel mensen inmiddels al doorgeslagen te zijn in het voordeel van de staatsmachinerie.

Zelfs in de middenklasse met tweeverdieners plus 2,3 koters wordt in toenemende mate reikhalzend naar het eind van de maand uitgekeken. Niet zelden in de hoop dat die er eerder is dan de rode cijfers van de bankrekening. En dan hebben we het nog maar over de meerderheid van de burgers, die gewoon een vaste baan heeft in een bedrijfstak met CAO, waar zonder blikken of blozen loonsverhogingen van 6 tot 8% gevraagd worden – en gekregen.  

Wij van de ZZP kijken ernaar en denken: ‘Wat valt daar te klagen?’ Ja, goed, als de Belastingdienst weer langs de loonsverhoging is geweest, blijft ven die loonsverhoging netto en met wat mazzel net een procentje koopkracht over. Dat is dan meteen weer reden tot klagen op verjaardagfeestjes, maar al die brave loonverdieners vergeten een belangrijk detail: voor dat geld hoeven ze niet harder te werken. Loonsverhogingen zijn cadeau’s die wij niet krijgen.

Het blijft financieel bergbeklimmen

Dus komt hier dan een eindeloze klaagzang over hoe wij arme ZZP’ers toch voortdurend van achteren genomen worden door dat rupsje nooitgenoeg die Overheid heet? Toch niet. Het is wat het is. Ja, we moeten als ZZP’ers hard werken om een enigszins redelijk belegde boterham te verdienen. Ja, we leven geregeld op het randje van een gat met rode cijfers. Ja,  we betalen ons het schompes aan sociale premies, maar staan met lege handen als het werk helemaal op is. 

Ja, we moeten verschrikkelijk uitkijken met oversteken, want een arbeidsongeschikt-heidsverzekering is voor ons niet weggelegd wegens premies van Rolls Royce-achtige proporties. Ja, we schieten door ons cash geld heen, omdat we de staat BTW moeten voorschieten. Ja, we komen vaak niet toe aan extra pensioenopbouw, omdat er nou eenmaal jaren zijn dat we de premies voor een particuliere polis niet kunnen opbrengen.

Het ZZP-bestaan is het beklimmen van een Mount Everest waarvan we de top nooit zullen bereiken. Maar daar doen we het ook niet voor. Het is de uitdaging die ons interesseert. We gaan ervoor en we zien wel hoe ver we komen. 

Onze sherpa in deze is onze boekhouder, fiscalist of financieel adviseur.  Of zoals we ‘m ook graag noemen: ons financiële mannetje. Dat is eigenlijk de enige waar we op willen leunen. Goed, onze levenspartners hebben ook nut, maar die zijn meestal niet zo goed in rekenen als de moderne cijferaar die de laatste belastingtrucjes uit z’n hoofd kent. We kunnen niet zonder, anders sneuvelen we onderweg allemaal, bedolven door lawines van blauwe enveloppen. 

Daarom: dat mannetje

Als er iets is waar we extra tijd en energie in moet steken aan het begin van ons ZZP-droom, is het de zoektocht naar een scherpe fiscalist of boekhouder. Bij voorkeur iemand die meerdere ZZP’ers onder z’n hoede heeft en weet hoe het het belastingtechnisch allemaal in elkaar zit en hoe we de ergste uitglijers kunnen vermijden. Het is echt zaak dat we daar een goede keuze in maken. We zijn een aparte ondernemerssoort; we zijn niet perse van plan een nieuwe multinational te beginnen, we willen gewoon in ons uppie doen wat we leuk en interessant vinden. 

We willen op z’n minst genoeg verdienen om niet elke dag wakker te liggen over wel of niet geld genoeg voor een avondje uit. Dus het beste is dat we kijken of we een financiële man of vrouw vinden die ons snapt. Dat we daarvoor niet bij grote accountskantoren moeten zijn is duidelijk. Maar ook even Googlen naar de ideale financiële metgezel is zo gemakkelijk nog niet. 

Een groot deel van de ZZP’ers vindt een prima belastingman dan ook via-via. Zoals we gaandeweg ook opdrachten en projecten via-via krijgen, is via-via verkeer de aangewezen methode om iemand te vinden waar het mee klikt. Soms is dat ook zelf een ZZP’er, die van ZZP’ers z’n specialiteit heeft gemaakt. Dat pakt vaak heel goed uit, omdat zo’n specialist zich dan vooral focust op precies die fiscale wetgeving en maatregelen die ZZP’ers raken. Die weet hoe de hazen lopen. 

Die heeft niet zelden een redelijke relatie met de belasting inspecteur uit het district, wat erg kan helpen bij twijfelgevallen of bij aanvragen om iets van uitstel van betaling. En als zo’n financieel adviseur zelf ZZP’er is, zal hij ook in staat zijn om bijvoorbeeld beginnende ZZP’ers bij voorbaat van nuttige adviezen te voorzien, niet alleen belastingtechnisch maar ook wat zaken doen betreft. 

Pluk er dus niet zomaar een van Google of LinkedIn. Vraag ernaar bij andere ZZP’ers in de buurt of in de kring van familie, vrienden en kennissen. Of op LinkedIn. Ga ermee praten, krijg er een gevoel bij, kijk of dat iemand is waarmee je voor langere tijd mee door een deur zal kunnen. Er zijn er die alles stipt volgens de regeltjes doen en alles op safe spelen. Er zijn er die hun eigen slimmigheidjes hebben ontwikkeld om hun ZZP klanten zakelijk-financieel net wat rooskleuriger door het leven te kunnen. 

We zitten als ZZP’ers allemaal anders in elkaar, dus is het zaak iemand te vinden waarmee het prettig voelt. Natuurlijk moet het wel altijd zo zijn dat die de kennis heeft om het de Belastingdienst zo lastig mogelijk te maken. Laat die maar even hard voor hun geld werken als wij voor dat van ons.